Moi bañe ez betirako

Kaixo danoi!

Horrenbeste denporan ixilik egon eta gero banator atzea be nundik ibili nazen esplikateko. Neure estantzixin atzanetan jente asko etorri gaztan bixitxatea eta nahiko okupata ibili nitxan.

Lelengoko bixitxiaz apartien Tallinea aila giñan, beste egunak Helsinkin eta edertotxu lasai-lasai. Hurrengoko bixitxakin eineban bañe atzea be biaji, eta zelaku!! Tallin-Riga eta Estokolmo. Juniuan beste lagun bateaz einddaku atzea be, bañe egixe esan pribilejiadi sentiu naz eta ixan be ein naz atzea be bigarrenin hori biaji etxeko aukeri eukitxeatxik.

Tallin ordurako nahiko ondo ezautzen neban asike a tiro fijo jun giñan. Neure bostin ixe dudi te dana dakat ia erasmus etxea Helsinkire ala Tallinea jun nitxan... Raru eingaztana ixan zan lelengoko bidar jun nitxanetik klimiaz batea bera hirixe eta neure impresiñoi be zelanik aldatu zan: dana zurixe eta -10 grado egotetik (ako febrerun jun nitxana) hosto berde eta demaseko giro ederra egotea.

Bixamonin autobuse hartu eta 5 ordure Rigan geuazen. Holako hurrin eta holako diferentik... Ooosoo politxe da Riga be. Potxolada bat. Eta hurrengun dunai bertako "balsamu" aprobati gomendatetzat bixkat fuerti ixan arren.

Abiona hartu eta Estokolmoa. Kapital ziti. Eta Helsinkin emoten ez daben hiri handi baten sensasiñoi transmitiuten dau Estokolmok. Nahizuzen beste gauza ikusi eta etxeko, bañe ez galdu Skansen eta Vasa museuk.

Eta holantxenik, suezitxik bueltan Finlandiantzir bueltatxu bat emon genun Savonlinnarutz.

Bixitxak jun zin eta neure txandi aila zan danai agur esateko, bertan gelditzen gaztazen launtzar apurrai eta batxe ordure arte 8 hillin neure hirixe bihurtu zanai be. Ordurako ixe finlandes bihurtute neuan, nahiko ondo amoldata bertako kultura. Bueltan etorritxakun eukiko neban txoke kulturalan billurretan...

Bañe ezta ixan horrenbeste arteku. On beste etapa bat hasten gazta bixitxan. Eta Finlandian 8 hillin bixitxaku neuaz erungorot aldin. Hain intensu ixan da bañe, bixitxako zati eder bat erungoztala asimilateko. Eta sartzen nabilen etapa barrixin honek blogak eztakar lekoik, bete dau ya helburu eta hamen neure bixitxi kontatik eztakar nitzako zentzunik, eztakar ixelako interes antropolojikoik. Halan da be sartuko naz batzutan neure blogeko lagunak ikusi eta saludatea, horrenbeste denporan eta hain distantzixa luzitan euran berotasune sentiu eraizten lagun birtualangana.

Noonox Finlandia juti pentzaten bazue ez ahaztu: ahal bazue jun txabola batea sauni eta laguaz, bestelan sauna tipiku aproba egurraz; ez susta mozkorrakin ze nahiko indefensuk diz eta aproba bertako txokolati Fazer. Juteko epokiatxik nik argi dakat noonox bueltan banu udan ero udazkanin ixango dala, negu naxarot postaletan ikusi. Neguko bentaja bakarra aurora borealen bat ikusi laikela, bañe hotz gexei de horren trukez.

Eskerrak nahitxuaz on emon, eskerrik asko hau blogau jarratxuzuen danoi. Barai batzuai asko kosta gatzuela nire ondarrutarra ulertzi eta beste batzuk eztozuela ixebe ulertu, bañe ahalegiñe hortxe gelditzen da eta nik hori bixotzetik eskertzetzuet.

Agur? Ez, gero arte bakarrik. Bueltan etorri eta pentzaten nabil hurrengoko biaji noa ein, nox eta zelan ideaik bez. Birbara hurrengoko biajeako iraikorot beste blog bat: magali... zeñek jakin?

Kiitos ja nähdään!

Vesanto II eta betekari

Gabaz kotxin laurok 20 km. Vesantok 2.500 biztanle daukez baiñe nahiko esparziute bixi diz, oseake herrixe bera ero "zentru" deitzetzen gakon morun, 2 kale dizela. Bertan egunin jente asko 30 km-a gelditzen zan herri bateko jaxeta jun zan eta nahiko utzik eixeuan.

Lelengoko taberni sartu ginana jantokixe be bazan. 2 euro ordainddu genuzen sartzeko eta sellu jozkun eskun. Barrure sartu eta tokixe orteru demasa. Musiki rumba finlandesa, horrorosu. Eta lagune eta ahizti letrakin deskojonaten. Tetxun los años setentako bola tipikuk. Paetak gorrixak eta argi koloriñakin. Maxetan paperezko mantel koloriñak. Taberna-restaurante osun 3 lagun mahai baten jarritxe, pareja nauzi bat pista de bailen eurak bakarrik topin dantzan eta geu. Ah! Eta txikitero bakarti batzuk be bai tabernako barran jarritxe.

Pista de bailen ondun DJ-xe euan, kanpun kartelak euken ipinitxe bañe DJ-xan ixenik ez zan iñun agertzen, beran etxin bazkaltzeko ordun ezautzen dabe kontixu bakarrik. Tipuk horreaz biharraz ezinddau bixitxa exzitanti dakarrenik esan. Ziharro erreten eta diskuk zea baño pasotismo handixauaz aukeratzen. Bañe, hor gabaz geu ginan nobedadi, Nacho eta neu. Eta 2 moreno ikusi zitxuzenin, hartu ban mikrofonu eta kanta latinuk ipiniko banela esaskun. Lehen bazan leku absurdu, ni berba baik gelditxu nitxan.

Lelengo, Ricky Martinen "un pasito pa´lante" ipinizkun beran emoziñoi buztiaz. Gero "varaca" ero holako ixeneko grupo bat imagina noxku dan neupe eztotela ezautzen. Finlandian ohitxura handixe dakarre erozein kantan bersiñoi finlandesa etxeko eta igual estribillu lagaten dabe bakarrik bersiñoi originalin, horretxeatxik kanti ez neban hasieratik ezautu. Bañe estribillu kantaten hasi zanin: "Que viva España...!" Nik enekixen neure buru nun ezkuta, jertzaz neure buru tapata mahai azpixan sartu ero... Kaisa eta Anu neure konture barrez. Momento absurdu totala. "Hau entzuteko etorri naz Finlandiako zentrure?". Kafkianu.

Jente barririk ezetorrenela eta kale bardiñin metro batzuk harutzatxua euan karaokea juti erabaki genun ia hanbiente gexa euan ero ikusteko. Hurreatzen jun ala ni pozik, gazte jenti ikustezan, mutilak be bai, ia aber gitxienin bisti alegraten neban. Bañe justo sartzea gixuzela, Kaisak esko bat botaztan leputik eta esastan: "Maia, hamen kontuz ibili ze skin-head asko da". Eeee??!!! Hori esateztazu neuk dakaten jitana itxuriaz?? Ingurure behatu neban eta mutil buztik uli rapata, batzuk txapelaz, danak narruzko txaketa baltzakin. Rokabili totalak. Eta ni bixkat akojonata.

Taberna sartu eta danak, geuri behire. Sekule neure bixitxan ez naz holako estrangeri sentiu ze oitxute naz "la mujer inbisible" ixaten. Eta desaperzibida pasatin bentajakin orduntxe konturatu nitxan. Ondiokan tente geuazela zer ein erabakitxeko, 40 urte inguruko gixon bat urreatu gaztan beraz dantzan etxeko eskatzen. Zea baño mozkorraua euan. Elegante jantzitxe, hori bai, eta uli engominata. Bañe beran dantzan etxeko moduk ez ban dudaik lagaten zerren intentziñoi eukan, ezin ban argixaua esplika. Ni eskapando. Kaisaaaa!!! Lagunduuu!!! Eta morroi neuk noa behatuko bera erdixan jarten gaztan. Atzanin kantza zan. Eskerrak.

Jarti pentza genunin, inguruko jenti hobeto analizateko aukeri emoztan. Albuko maxan euan kuadrili esate bateako. Cronikas Marcianasetik atatakuk zinela emoteben: 70 urteko gixon zahartxu txiki hanka-motz bat, hagiñik baik, mobiuten zan buztiai esku sartu naxan; andra totola-totola bat, be bai hagiñik baik argi asko ez eukitxekun itxuriaz; neure auman edadeko andra bat mozkor-mozkor eindde eta denpora buztin felizidadin arpexaz... Hor maxan daneta 6 zin, 3 andrazko eta 3 gixonezko eta danak alkarrei fitxak sartzen ebizen.

Portzierto, hor karaokin kantaten benak ezin kotxauak Helskinkiko lakoxe famauk. Igual kapitaleko haxik hobeto entonaten laguntzen dau? Gixon zahartxuk be kanta ban balada bat, eztai zeñei dedikata bañe sentimiento buzti ipini ban.

Karaoki ordu batetan itxi ben eta guk buelta ein genun geure lehengo taberna-restaurantea pentzaten jenti be etorriko zanela. Ba ez. Bueno, lehen baño txikitero bakarti gexaua euazen parin euan erozein neskai dantzan etxeko eskatzen. Mozkorrak bai, bañe zu, romantikuk. Niri Ondarrun ondiokan iñok eztozta eskatu dantzan etxeko...

Neuana be etorri zin. Kaisak ordurako ya instrukziñoik emonda eukazen zer erantzun bineban. Eta zu, behin esanda nahiko, ez ben gexaua insistiuten. Gero eurai beire egon giñan eta itxuri danez hain mare eskasa euki ben, atzanin alkarren artin oso lagunak ein zin 2 eta besu leputik botata amatxu ben. Matxazunezko histoixa baten hasieri? Eztakiau ba...

Txikitero euskaldunakandik diferentzixaten zitxuzen gauza bateaz konturatu nitxan: gexenak burun uli eukenela, kalbo oso gitxi euazen. Horren esplikaziñoi Darwinen eboluziñoin teorixan topa bikorou ze Finlandian negun hotz handixe etxen dau eta zemat eta goraua ordun de gexaua. Asike burun uli eukitxi superbibentzixiaz lotute egongo litxake.

Musika finlandes horteru entzuten asper-asper eindde geuazela, Kaisa eta bixok super DJ-xana jun giñan dantzan etxeko zeoze eskatzea. Shakira eta Madonna ipinizkun txo!!! Fenomeno pasa genun bixok pistin erdixan geu bakarrik dantzan gansadak etxen. Beste eronun hori etxeko oso mozkor egon biko giñake bañe hor bertan iñoi be eztozkun arduraik. Gañea gaba zelan ixun ikusitxe...

Han sartu zan Cronicaseko kuadrilli. Benetan, bakarrik Sardá falta mahai burun. DJ-xak ikusi ban kliente barrixak (betikuk) sartu zinela asike atzea be rumba finlandesea aldatu zan eta guk maxan jarri giñan. Eske kantak deprimentik diz. Eta ordun hasi zan espektakulu, 6rak alkarreaz dantzan. Lantzin parejak aldatzen. Euren artin pareja fijuk eukitxekotan, eneuke jakingo asmaten zeintzuk zin. Alkola aspaldi burure altzata euken, bañe libidu be altza gakuenin pistin erdixan... aaiii amaa!! Eskerrak laste jun giñan ze pentzaten neban ya ametz gaiztuk euki binitxuzenela.

Panorami eta jentin piuri ikusitxe, etxea buelta ein genun. Eta ni zuzenin lota jungo giñalakun... ke ba!! Gurasuk yogurrak eta gusanitosak eukezen lagata sukaldin geutzeko. Eta han jarri zin beste hirurak maxan, ako egunetan jan baik egongo bazin morun. Eta gero gaztai eta ogixe ata ben. "La gran comilona" pelikuli emoten ban. Hor gabaz ametz gaiztuk euki nitxuzen, gexei jaten nebanela eta ixe hil etxenitxan.

Berandure arte lagazten lotan eta esnatu nitxanin armusatea bixaldu nitxuen. Eta handi 2 ordure bazkaxe eta ia zeatxik eneban jaten. "Ontxe armusa barot". Handik gitxire gauza buztik batu eta trenea erun nitxuen. Noski, bidintzir mantekau jateko paradi eindde. Eta biajeako ixe eneukala konturatu zinin, kezkatute: "Ene! Ixebe eztakazu biajeoako.Herrire ailaten gazenin kioskun zeoze erosi". Eta nik ezetz, 5 ordun etxin egongo nitxanela eta ustez jan baik bixik ailako nitxanela. Hauxea arduri gosiaz hil binitxanelakun...

Bañe oso oso jente jatorra, familixi bentzat. Herriko jenti... Kaisa arduratute horko herriko jentin eritzixe ez oinarritzeko han sapato gabaz ikusi nebanaz. Suposaten dot herri buztixetan morun danetatik egongo dala. Ondarrutar dixit.

Vesantoko abenturi ero antropologia III

Vesanto ixeneko herrire jun nitxan pasan asteburun ze nire lagun finlandesak, Kaisak, bertan dakar udako txaboli eta asteburu pasateko inbita nitxun. Finlandiako zentrun gelditzen danetik, Kuopiotik mendebalderutz 100 km-a, Helsinkitxik trenin 5 ordu tardaten dau. Han jun nitxan atun lata batzuk (made in Ondarru) eta txoixo batzukin asko jaten dotela eta familixi ez arruinateko.

Sapato goxin urten genun bixok, goxin goxa. Trenin sartu eta loguri geunkagun bañe kontuk konta eta konta, pentzaten dot ingurun lo ein naibenak sinpatixa handixeirik eztozkunela hartu. Zeuek ideia bat etxeko ze konbersasiñoi klase eruten douen, nik momento baten "Txokolatezko etxetxoa" ipuineko anaxa-arreban ixenakin ezin akorda (Hansel eta Gretel), eta zer esango... eta Simon eta Garfunkel. En fin, sapato gox baten ezilaike eskatu konbersasiñoi intelektualik eukitxi...

Biaji seirun pasa gazkun eta aila giñanin Kaisan ama geunkagun zain ze txaboli hortik herritxik 50 km-a gelditzen da. Bidintzir parada bat ein genun ahumatako arrañe erosteko eta bidez batez Kaisa eta neutzako mantekau be bai.

Txabola aila eta han euazen Kaisan ahizti Anu eta beran Zaragozako mutile, Nacho. Bixak Eskozin ezautu zin ondala 2 urte bañe neskik Rovaniemin (zirkulo polar artikon) ikasten jarratxu bir dabenetik, mutile beraz du bixitxea ongo urtin. Danak beran penatan daz, zelako nego gogorra pasa birdaben kotxauak... euran amodixuntzako la prueba de fuego baik, la prueba del hielo ixangora.

Atxe be etorri zan eta laste euan maxe preparata bazkaltzeko. Zu, nik asko jaten dot bañe eurak eztiz atzin gelditzekuk. Jan jan eindde gero uretako batel baten ibiltxea jun giñan bañe motorraz laguntzir (ondua ez zanin...). Anuk eta Nachok Kaisa eta bixok lagun beste alderdixan laga gatxuen eta pasiara eder bat emon genun atzea be txabola arte. Bidez batez, beran auman etxi erakutzitan barrutik eta museo naturala da!! XIX. mendin konstruiutaku eta bañe ondiokan gaur egunin nahiko ondo zainddute.

Aila ginan etxea eta maxe preparata afaltzeko. Hala atzea be, dana barrure!! Gofrin latxeik jan genun. Demaseko betekariaz amatxu neban... eta gero sauna jun bir. Urkixan adar batzuk ebai genuzen sorta bat etxeko saunan ibili ahal ixateko. Lelengo uretan sartu birdiz eta bixkat bai adarrak eta ostuk biundute dazenin, ordun gauzi de norberan buruai latigazuk emoti: "mea culpa, mea culpa..." Nik miñ handixauantzako mentalizata neuan, masokismo tipon bat ixango zalakun bañe eztau miñik emoten eta usain ederra soltaten dau.

Saunatik urten eta lagun bañatea!! (Bañe ongun ezeuan izoztute, jeje) Pasaten dana da, ure oso oso azala zanela eta belaunak arte ailaten zan muelle ingurun. Ordun, igaxan ein ahal ixateko apartia jun bir bañe... ezta hondarra lakoxi!! Behian dana algak eta... aaiiiixxx, zelako desagradabli! Nik esaten netzan ze Kaisai: "nik eztot nahi apartia jun, beste pauso bat ez emoteatxik..." Eta gañea moskitxuk ikusten nitxuzen uran gañin... neure zain. Asike bapez, buelta emon eta lagun bañatekune urak sakonauak zineako laga neban.

Saunatik potx eindde urten eta Anuk eta Kaisak sapato gaba zanela eta 20 km-a gelditzen dan Vesanto herrire nahi gatxuen erun asike bixkat geure buru preparatea dedika giñan. Bañe kontixu hor familixan norberan buru preparati ezta bakarrik arreglati, batxe atzea be meixendi ero post-afaxe jati, gosik hil baik baezparan.

Han jun giñan, 2 zuri eta 2 moreno. Demasa herrixan ikusi nebana...

kontrasti

Ondala 3 hileko abenturi kontarot eta hamen neguko argazki gexaua zeuek bixkat gexaua ulertzeko zer dan benetan Napoleonek deitxutzan morun: "General Invierno".

Hotza demaseku, enerun atzanetan ixe bi astetan -27 gradotan egon ginan. Egunin 5 orduko argixe eta batzutan emoten ban, hain ilune ze, bera egune be gaba zanela. Dana zurixe ero grise. Jenti ondiokan be grisaua. Berba baten laburtzeko: deprimenti.

Hau goiko argazkixau otsailan 28an atataku de eta parki emoten dabena, berez itsosu de. Itsosun gañin txakurraz pasietan. Atzin ikusten dan dorre luzi, Suomenlinna ixeneko isli de. Oinez, oinez... ezin zan jun bañe ixe ixe.

Hamen behiko argazkixe ostea Inari lagun albun atata da eta bera edifizixu sauna bat da.















... eta on: UDI!!!

Sarek ondala gitxi einddako joku errepikakorot beran permisuaz bañe beste leko baten.

Itxi begixak eta imagina leko lasai-lasai bat. Zeru zabal-zabala eta urdiñ intensu. Euzkixak gozo-gozo joten dau. Lago baten albun zaz, urak bare-bare. Muelle txiki bat dakazu aurrin eta berta urreatzi pentzatezu. Aurrin lagun beste parti ikusten da, arbolaz beteta, begixe berdez betetan dabenak. Trankil-trankil, ixelako prisa baik, muellin jarri eta begixak itxitxe, beste zentzumenak biharrin ipintxezuz.

Olatoik ez egon arren, urak muellin eta harrixan kontra etxen daben zarati entzuten da. Zeozelan itsosu akorda eratxen dau bañe kresal usañe falta. Haxetxun bixkat danetik, eztotza lagaten euzkixai gexei berotzen eta bidez batez, muellin albun dazen arboletako ostuk astintzen dau. Eta ordun konturatzen zaz denpora asko zanela haxi entzuten ezenune.

Buruko kezka buztik desagertzen diz hor momentun. Denpori gelditxu etxen da. Pozik sentiuten zaz, bañe poztasun trankile, ez euforiku. Gustoa. Zoriontzu.

Zeure buru topateko leko aproposa.

Hon irai begixak eta behatu argazkixai. Hori leku exisituten da.


Hau Virrat ixeneko lago baten atata da, gitxi gora-behera Finlandiako zentrun mendebalderutz. Hortxe neuan ni "Sapato Azulin" eta ulertzezuen morun, ixelako inbirixa baik.







Hurrengoko argazkixak, lelengoku gabeko 0'30xetan atataku. Gabaz ez ban gexauarik iluntzen. Bigarren argazkixe euzkixe urteten goxaldeko 3'30xetan.






Berba gexauarik ez, bakarrik gozatu.

Inari

Inkreibli de urtarukin batea zelan aldatzen dan naturi, paisaji, jenti eta dana. Dana. Gure partin be aldaketi bara bañe ezta holako bortitze. Eta ikusitxe zemat kostaten gaztan blogin idazteko tarti topati (ze ejekutibi eindde nabil) planin aldaketa batzuk eitxuaz eta ondala 3 hile Inarire jun nitxanetik hasiko naz.

Inari de Finlandiako 2. lagoik handixena. Goi-goxan da, ondarrun esaten douen morun, "amaneko lekutan".

Han jun giñan 2 txeka, belga bat, holandes bat eta neu 4 eguneako. 19 ordu autobusin einde gero aila ginan. Mundun atzanea gixuzenela emoten ban, jun de jun de jun de jun... Paisaji beti bardiñe. Ondiokan edurre euan bañe orduntxe urtzen hastekotan ze ez ban holako hotzik etxen.

Aila ginan halako baten eta biaji egixe esan geuk pentzaten genune baño askoz hobetua ein genun. Txabolan jauin gixona holandesa zanetik eta belgi ariña egonda euanetik guk entxufi demasa aila ginanetik. Asmu kotxe bat alkila eta gero geure konture jun eta etorri etxi ze distantzixak oso oso handixak diz hortzir eta garraiobidik egon baraz bañe gitxi.

Nun gure sorpresi kotxik alkilatekuk batzuk itxitxe eta beste batzuk haidanbeste diro eskatzen benin aste-santuk zinelako. "Guk ezingainke ba horrenbeste ordainddu". Zer ein? Zelan mobiu? Oinez sekule iñoa ez ginan ailako. Bañe traaaankil. Bera negozixu eruten ban andrik esaskun: Laponian dana da posible. Berak ezautzen bala Haskies txakurran (ideaik be eztakat zelan idazten dan, baten batek lagundu laike?) granja bat eta berak erungo gatxunela. Eta gero handik herrire juteko autobusak erungo gatxunela. "Bañe autobusan paradaik bara han ala?" guk. "Ez, bañe hamen dana galdetzi de". Esan eta ein. Bixamonin han para gazkun autobuse esandako morun.

Eta bai, danetatik ein genun. Txakurran granja jun eta trineun ibili. Andra batek eruten ban eta alabik laguntzetzan. Oso jente jatorra.


Gero autobusin herri batea eta handik izotzezko kastillo bat ikustea. Kastilluk kapilli eta dana eukan argazkixan agertzen dan morun. Handik buelta herrire eta konprak eindde gero, txekak zeoze ikustea jun zin eta guk bestiok oinez 7 km ero atzea be txaboletarutz.

Bañe, ondiokan herritxik ez genun urte, goxin txakurran granjan ezaututako andri para gazkun kotxin eta berak erungo gatxunela. Ni benetan hango jentiaz emoziona ein nitxan.

Txabolan bertan barrun geunkagunetik sauni, geure konture berotu eta nahi genunin jun gainken. Asike, iluntzin berotu eta hazurrak bixkat berotzea. Freskotzea kanpoa urten eta zerun zeoze berdi ikusi genun.

-"Ene!! Aurora Boreala ezta ba ixango!!?"

Nik jantzi eta lagure juti proposatu neban eta holandesa bakarrik anima zan, bestik kantzata euazenela.

Han etzan ginan izoztute euan lagun ganin, ixiltxasunin. Zerun laino batzuk bai bañe orokorrin nahiko despejau. Eta han agertu zan, marra berde bat zerun, bixkaka formaz aldatzen jun zana. Kolorez ez zan holako intensu bañe zerun kruzaten ban alde batetik bestea.... Loteixi tokati latxeik ixan zan: behin jun, aprillin (bixkat berandu de ze zeru ya ezta horrenbeste iluntzen) eta ikusi ein.

Bixamonin Inari herrire jun ginan, Laponiantzako herri handixe dana bañe Lea-Artibai baten Amoto baño handixaua eztana ixango. "Siida" samin museu ikusi eta buelta txaboleta. Portzierto, autoestopin ein genun eta jenti majisisisisimu. Holandesa eta ni noruego batzuk erun gatxuen.

Eta atzaldin lagun ganin eskiatea dedika ginan, eski de fondo, ze alpino askoik ezin laike ein. Txekak eta holandesak ya kallu eindde eta belgi eta ni atzetik ezinin.

Horko biajeko bañe bakarra hizkuntzi ixan zan: txekak euran ama hizkuntzan jo-ta-su bromi gora, hitz-jolasak behera, barre algaraka... Belgi eta holandesa be Dutch hizkuntzan bixak gustoa demasin. Eta ni... "ondarrutar berba etxeko baten bat nahiroooooooot!!!!" Bai, inbirixi emozten.

Atzanengoko egunin Rovaniemi-re jun giñan, Laponiako hiriburu eta Santa Clausen etxi dan tokixe. Hor beste museo batea jun ginan: Arktikum. Asko gusta gaztan.

Bueltan trenin Helsinkire bañe billete normal buztik amatxute euazenela eta animalixan bagoikuk geunkaguzen erositxe. Belgin eta neure artin nahiku espekulaziñoi mental ein genuzen: "Ordun, igual toalla zaharren bat eruti hobeto behangañin jarri ero etzan ahal ixateko ze igual ezta sillaik egongo" eta "Zuk pentzatezu bañe animalixak lotute jungo dizela?" Han imaginaten genun geure buru pelikuletan morun animalixan bagoin, ganaro tartin, bentana baik eta ixebe baik... Bai, onena toalla bat eruti zan behangañeako.

Bestik egunak pasa ben geuri arpeire barrez horretxen konture. Atzanin bagoi normal bat zan, erropak eseitxeko pertxa eta buzti. Animali bakarra kato bat. Bañe... zeuek pentza baik hamen, tigrin familixakuk diz gero! En fin.

Eta ya abenturi amaitzeko, hau be gerta ein bir. Geu bostokandik aparte beste 4 pertzona eazen bagoin. Euretako bat bilbotarra. Atzanin ahal ixan neban baten bateaz ondarrutar berba ein.

Egun "normal" bat

Biajetik bueltan etorri eta ondiokan ondo aterrizateko nabil horrenbeste bizikizun, esperientzixa, leko barri, usain, hizkuntza... eta gero. Bañe halan da be, beti be ezin laino tartin bixi eta hainkak lurran gañin ipintxen hasi naz. Gaur neure egun normal bat esplikakorot ze batek baño gexa galdetuzta ia nire egun normal bat zelaku dan eta horrei erantzuten ahalegindduko naz.

Lelengo eta behin nahirot argi laga eztakatela egun normalik. Zer da egun normal bat? Gitxi gora-behera barakixune zer eingozun eta nun eongo zazen? Bueno ba denpori de nik egun normal bat zer dan eztatxena. Portuges esaten dan morun "improvisaçâo". Bañe bueno, zeuek ideia bat etxeko gaurko egune kontakorot.

Goxion lelengoko suomiko klasea jun naz, gaur hasten zan eta udako kurtzillu. Lau orduku klasi eta andereñu bakarrik suomieraz berbetan. Bigarren nibeleko klasi de ze aurretik beste klase batzuta be junitxan kurtzun zir eta esamiñi pasa nebanetik ba on bigarren maila. Klasin 25 laun eta nazionalidade danetakuk: brasileño, frantzesak, inglesak, mejikanuk, alemanak, tailandesak... Edade medixi 24 bueltan ibiliko zan. Ondiokan eztai ondo zeta dedikaten dizen bañe ero ikaslik ero bertan bixitxen dabilen jenti ixangora.

Bañe esandako morun andereñuk eztabenetik inglesin etxen (ze euran metodu holakoxi de) ordun ariketak eta etxeko gitxi gora-behera aklara naz, bañe gero estruktura gramatikala esplikaten hasi danin... Ai ama!! Ez neban ixebe ulertzen eta txokolaten nahaste bat asmaten hasi naz... Nik galdetutzat ia mesedez esplika laiken atzea be nominatibo-akusatibo-partitibon arteko diferentzixi. Okurrentzixi eukirotena... ordu erdiko diskursu botazta, dana suomieraz noski, eta niri lehen baño tonta arpei handixaua gelditxu gazta. Eta gañea, amatxu dabenin ia ulerturoten galdetuzta.

Klase amaieran brasiñea bateaz jun naz ni portugesin berbetan eta beran azento brazileñu imita naxan. Ondala 2 urte ikasi neban portugesa Lisboan bañe brazileñuandik diferenti de eta bixok hoixe komentaten egon gaz.

Gero Alexandria liburutegire jun naz eta kolonbiano bat toparot eta beraz bazkaltzea jun naz (nada de romantizismo, Etxe, ez ein ilusiñoirik...). Oso bazkai interesgarrixe, Simon Bolibar-eatxik berbetan hasi eta Hego Ameriketa egoera politiko-ekonomikuatxik berbetan amatxu dou. Bitxartin beran lagun italiano batzuk be toparouz eta han ibili naz eurakin neure erdi-ahaztutako italianu praktikaten.

Hortik trena hartu eta etxea. Zentrutik lelengoko geltokixe da niri. Launakin txatea (3az batea eta marabillak etxen konbersasiñoi koherente bat eruteko), amaz berba ein eta ikastolako lanak ein.

7retan lagun finlandesa bateaz gelditxute neuan beraz hondartza jun eta han bixon ezagune dan griego bat topateko. Lelengoko bidar gaur hondartza jun nazena eta esin nahike esan ondarruko hondartzi garbi egoten danik (goxin goxa garbitzen dabenin bai) bañe ikusiroten lelengoko hondartza finlandesa zikiñaua euan posturako. Jenti frisbisakin jolasten eta beste batzuk boleybolen. Ure ba bueno, bentzat ezeuan izoztute jeje, bañe holato handirik be ez euan eta urak bixkat ziñikan itxuri eukan (zemat gustaten gazta kejati). Lagune topa eta bera beste batzukin gelditxute euanela. Ba toparouzenin resultaten da ze beran beste lagun griegu neupe ezautzen nebanela. Eske aurten Erasmuse Atenas zentrun eindde be eztot pentzaten griego gexauarik ezautuko nebanik...

Eta gero berandutzen neukanela eta han lagatxuaz eta nik tranbii harturot etxetik hurrin lagako nitxulakun. Bañe... ez. Okerretaku harturot eta etxeruzko bidi hartu biharrenin beste alderutz junde. Ya total, oinez etxeko kantzata neuanela eta treneko estaziñoire ailateko zain egon naz bertan trena hartzeko. Bueno ba atzanin pentzataku baño ordu bete berandua aila nazela. Eskerrak prisi neukan eta etxea ailateko gogu, ze bestelan igual gaupasi eindde etxea.

On lagun batek grabatako musiki nabil entzuten, Janis Joplin eta Monterey-ko 1967ko kontzertu. Bitxartin, noski, txateaten. Bañe laste lota ze bixar be goxa altza binaz. Eta eztatxenetik nun, nox, zelan eta zeñeaz ibiliko nazen ba bentzat inportanti de ondo lo eindde egoti.

Biaji

Ongun bai. Ongun barai 15 egunin bentzat eztotela idatziko asike abisaten nator. Ongoxe domekan urten eta lelengo Tallinea, gero hortik Riga eta atzanin Estokolmoa nu laun bateaz. Bueltan kontakotzuet ia Dragoi Bolaik toparouen ero ze.

Zuek bitxartin ondo segi eta esamiñetan zabizen buztioi animo!